كاربرد اكسیژن فعال در بوزدایی محیط:
امروزه آلودگی هوا یكی از نگرانیهای مردم برای سلامتی است. خطر آلودگی هوا برای سلامتی و ابتلای بیماری همانند آب است، زیرا انسان برای زندگی نیاز به آب و هوای سالم دارد و افرادی كه در معرض آلودگی هوا هستند در معرض انواع بیماریها و نارسائیهایی كه ریشه در تنفس دارند، قرار می گیرند. بو یكی از شاخص های مشهود آلودگی هوا است كه ممكن است از منابع مختلفی به وجود آید، از جمله: فاضلاب های شهری و صنعتی، زباله ها، حیوانات، دخانیات، گازهای شیمیایی منتشر شونده از كارخانه ها و كارگاههای تولیدی و... .
مضرات بو در غلظتهای پایین برای انسان در درجه اول مربوط به تنشهای روانی می شود كه در او ایجاد می كند و نه آسیبی كه به اومی رساند. بوهای ناخوشایند باعث كم اشتهایی، مصرف كمتر آب، اختلال در تنفس، تهوع و استفراغ و آشفتگی ذهنی می شوند، لذا با توجه به مشكلات ذكر شده، اهمیت كنترل و بوزدایی محیط بسیار مشهود می باشد.
بو نخستین مشكل در هنگام ایجاد تاسیسات تصفیه فاضلاب با سیستم لجن فعال است. درخلال چند سال گذشته كنترل بو یكی از مشكلات اصلی در طراحی و بهره برداری تاسیسات جمع آوری، تصفیه و دفع فاضلاب با سیستم لجن فعال بوده است.
بوی فاضلاب شهری معمولاً از گازهای حاصل از تجزیه مواد آلی یا از مواد افزوده شده به فاضلاب ناشی می شود. فاضلاب تازه بوی مشخص و تاحدی ناخوشایند دارد و بوی آن كمتر از بوی فاضلابی كه تجزیه بی هوازی (بدون اكسیژن) شده، آزاردهنده تر است. فاضلاب صنعتی ممكن است تركیبات بودار و یا تركیبات دیگری داشته باشند كه در طی فرآیند تصفیه فاضلاب تولید بو می كنند.
همچنین بو نشان دهنده وجود آلودگی میكربی در محیط است . باکتریها، هاگ ها و قارچها و اسپورهای منتشر شونده از طریق هوا وباکتریهای منتشر شونده توسط هسته قطرهDroplet nuclei اغلب همراه با مولكولهای بوزا به اطراف پراكنده می شوند. مشخصترین بوی فاضلاب مانده یا عفونی بوی هیدروژن سولفید است كه به وسیله میكروارگانیسم های غیر هوازی كه سولفات را به سولفید تبدیل می كنند، به وجود می آید.
تشخیص بو:
تركیبات بد بو كه باعث تنش روانی در انسان می شوند به وسیله دستگاه بویایی او تشخیص داده می شوند، اما مكانیسم این تشخیص هنوز به خوبی شناخته نشده است. از سال 1870 تاكنون ، بیش از 30 نظریه برای توضیح حس بویایی ارائه شده است . یكی از اشكالهای موجود بر سر راه ارائه نظریه جامع، عدم توجیهی برای دلیل اختلاف بوی تركیبات شیمیایی مشابه و نیز بوی تركیبات مختلف شیمیایی بوده است. در طی سالها، تلاشهایی صورت گرفته است كه بوها را به صورت اسلوبمند دسته بندی كنند. دسته های اصلی بوهای آزار دهنده و تركیبات آنها در جدول زیر آمده است:
|
تركیب بودار |
فرمول شیمیایی |
بو، كیفیت |
|
آمینها |
CH3NH2 , (CH3)3N |
بوی ماهی |
|
آمونیاك |
NH3 |
آمونیاكی |
|
دیاتومها |
NH2(CH2)4NH2 , NH2(CH2)5NH2 |
لاشه گندیده |
|
هیدروژن سولفید |
H2S |
تخم مرغ گندیده |
|
مركاپتنها(متیل و اتیل) |
CH3SH, CH3(CH2)3SH |
كلم گندیده |
|
مركپتانها(بوتیل و كروتیل=T ) |
(CH3)3CSH , CH3(CH2)3SH |
بوی راسو |
|
سولفیدهای آلی |
(CH3)2S,(C6H5)2S |
كلم گندیده |
|
اسكاتول |
C9H9N |
مدفوع |
تمام این تركیب ها ممكن است در فاضلاب شهری وجود داشته باشد و یا در آن به وجود آید، كه این بستگی به شرایط محلی دارد.
در سالهای اخیر تلاشهای زیادی برای از بین بردن بوهای مزاحم و ناخوشایند در پروسه های مختلف صنعتی در محیط های مختلف انجام شده است.
دراكثر سیستم هایی كه تاكنون برای بوزدایی استفاده می شده است اقدام به استفاده از بوهای پوششی برای پنهان نمودن بوی نامطلوب انجام گرفته است كه این عمل نه تنها بوی نامطلوب را از بین نمی برد بلكه حجم آلاینده های بوزا در محیط را افزایش می دهد. همچنین سیستم های جذب كننده بو نیز از راندمانهای پائینی برخوردار بوده و بهره برداری از آنها نیز در شرایطی كه از ابتدا طراحی نشده باشند، بسیار مشكل خواهد بود.
در حال حاضر، به اثبات رسیده است كه بوی هر مولكول احتمالاً به كل آن مولكول مربوط می شود لذا با تخریب ساختار مولكول می توان بوی آن را به صورت موثر از بین برد. گزینه اكسیداسیون با یك ماده اكسید كننده مطرح می باشد می باشد كه خود آلاینده محیط زیست نباشد. اكسیژن فعال قوی ترین و موثر ترین از بین برنده و رفع كننده بوهای نامطبوع مانند گازهای شیمیایی ( آروماتیك ها و ...) و بوهای ناشی از حیوانات، كپك و قارچ، دود دخانیات و .... است.
اكسیژن فعال گازی تقریباً بی رنگ با بوی ترش و قدرت اکسید کنندگی بالا است و سریعاً آلاینده های محیط را اکسید می نماید و نتیجه این اکسیداسیون تنها اکسید مواد و اکسیژن می باشد. اكسیژن فعال پایدار نبوده و در نتیجه نمی توان آنرا انبار یا حمل نمود. این امر باعث می گردد که تولید آن همواره در محل انجام گیرد، لذا مرحله حمل و انبار مواد شیمیایی در این روش حذف می شود.
این واقعیت كه گازهای زاید، بخصوص گازهای زاید صنعتی حاوی گوگرد به اكسیژن فعال حساس هستند واین امر نتیجه توانایی بالای اكسیداسیون بوسیله این گاز است سبب گردیده كه اكسیژن فعال به عنوان بهترین بوزدا در جهان مطرح شود.
اكسیژن فعال علاوه بر قابلیت بوزدایی یک ضد عفونی کننده بسیار قوی نیز می باشد و به نحو مطلوب و بسیار موثری انواع آلودگی های میکروبی را از بین می برد. ویژگی هایی نظیر قابلیت تجزیه تركیبات سمی شیمیایی و نیز كشتن انواع میكروارگانیسم ها، اعم از باكتریها و ویروسها، اكسیژن فعال را به مهمترین عامل پاك كننده و ضد عفونی كننده محیط تبدیل كرده است.
در گذشته نبود اطلاعات كاربردی این تكنولوژی در ایران و نیز هزینه بالای تولید آن در محیط باعث عدم استفاده از آن در بوزدایی شده است. شركت آردا به عنوان شركتی پیشرو در جهان برای استفاده از سیستمهای مدرن ومقرون به صرفه نمودن آنها برای كاربردهای زیست محیطی اقدام به اجرای این گونه پروژه ها در ایران نموده است و اخیراً برای اولین بار سیستم بوزدایی در ایران را در تصفیه خانه فاضلاب كارخانه های لبنی بكار گرفته است كه راندمان آن بسیار مطلوب بوده است. با استفاده از این سیستم اكسیژن فعال تولید می شود و این اكسید كننده قوی مولكولهای بودار را سریعاً به تركیبات اولیه آنها تجزیه می كند وخود تبدیل به اكسیژن می شود . در نتیجه بدلیل اینكه هیچگونه تركیب جانبی ایجاد نمی شود، جزء مواد دوستدار محیط زیست شناخته شده است. در شكل زیر طرح شماتیك برای تولید مولكولهای اكسیژن فعال و تجزیه مولكول بوزا بوسیله اكسیژن فعال نشان داده شده است:
اكسیژن فعال ضد عفونی كننده و پاك كننده هوا است و با ایجاد رایحه ای طبیعی در محیط، فضایی مطبوع و عاری از آلودگی های شیمیایی و میكربی برای شما می آفریند.







