كاربرد ازن (اوزون )در تصفيه و ضدعفوني کردن آب :
در دو دهه گذشته پيشرفت تكنولوژي تصفيه و ضد عفوني آب تحت تاثير سه عامل بوده است :
1-افزايش آلاينده ها در منابع آب
2- آزمايشهاي كيفي آب و فاضلاب با دقت بالا
3- افزايش سطح استاندارد آب آشاميدني
تحولاتي كه در چند سال اخير انجام شده است موجب پيشرفت تكنولوژي تصفيه آب و افزايش كيفيت آب آشاميدني شده است. امروزه در اكثر شهرها بعد از انجام عمليات تصفيه، آب با كلر يا ازن (اوزون ) كه معمول ترين تركيبات براي كشتن ميكروبها در آب هستند ضد عفوني مي شود. ازن (اوزون )، ضدعفوني كننده اي محبوب تر و ايمن تر بخصوص در اروپا و آمريكا است زيرا ازن از لحاظ قدرت و سرعت ضدعفوني كنندگي بيش از سه هزار برابر قوي تر از كلر است بايد توجه داشت كه تعدادي از تك ياخته ها و ويروسهاي مقاوم در برابر دوزهاي متعارف كلر كماكان در آب هاي تصفيه شده در تصفيه خانه هاي متعارف زنده مي مانند. اغلب بيماري ها و مرگ و ميرهاي گزارش شده در كشورهاي پيشرفته مربوط به انگل ها و ويروسهاي مقاوم به كلر براي افراد مسن و گروههايي از مردم است كه سيستم ايمني آنها ضعيف عمل مي كند. در دهه 1990 و حتي در كشورهاي نظير آمریکا ظهور مجدد اپيدمي هاي ميكروبي آب بويژه انواع تك ياخته ها كه عمدتا به مقادير مورد استفاده از كلر مقاوم هستند گزارش شده است .
امروزه به دليل افزايش كيفي كنترل شاخصهاي آلودگي آب و هوا و افزايش سطح استاندارد آب و هوا و عدم توانايي كلر در حذف كامل آلودگي هاي ميكروبي و همچنين تغيير در كيفيت آب و توليد تركيبات گوناگون تري هالومتانها (THMS) كه تركيباتي سرطان زا هستند واثرات زيست محيطي ناشي از كلر (غلظت بيشتر از 1.5 ميلي گرم درليتر كلر در منابع آبي باعث مرگ و مير آبزيان مخصوصا ماهي ها مي گردد)، سبب گرديد تا استفاده از مواد دوستدار محيط زيست (پرتو دهي فرابنفش UV و گاز ازن ) بيشتر مورد توجه قرار گيرد.
ازن (اوزون ) يك ضد عفوني كننده بسيار قوي است و به نحو مطلوب و بسيار موثري انواع آلودگي هاي ميكروبي را كاهش مي دهد. ازن گازي تقريباَ بي رنگ با قدرت اكسيد كنندگي بالا است.
مولكول ازن پايدار نبوده و در نتيجه نمي توان آن را انبار يا حمل نمود. اين امر باعث مي گردد كه توليد ازن (اوزون ) همواره در محل و توسط ازن (اوزون) ژنراتور انجام گيرد. لذا مرحله حمل و انبار مواد شيميايي در اين روش حذف مي شود.
برخلاف كلر يا مواد شيميايي ديگر اكسيداسيون يا ازن (اوزون ) ، هيچگونه مواد سمي يا مضر در آب به جاي نمي گذارد و نياز به پالايش مجدد آب ندارد تجربه نشان داده است كه ازن (اوزون ) سريعا اجزاء محلول در محيط را اكسيد مي نمايد و نتيجه اين اكسيداسيون تنها اكسيد اجزا و اكسيژن مي باشد مولكول ازن (اوزون ) پايدار نيست و پس از مدت كوتاهي شكسته و تبديل به مولكول پايدار اكسيژن مي گردد ، ازن (اوزون ) به نحو مطلوب و بسيار موثري انواع آلودگي هاي ميكروبي را كاهش مي دهد اثر ازن (اوزون ) روي ميكروارگانيسم ها بسيار موثرتر از كلر مي باشد. فاكتور CXT حداقل غلظت مورد نياز در مدت زمان تماس براي كاهش جمعيت ميكروارگانيسم ها را نشان مي دهد .
لازم به ذكر است كه كلرينه كردن، بسياري از ميكروارگانيسمها را از بين مي برد ولي بايد توجه داشت كه اوسيست يا كيست تك ياختگان و تخم انگلهاي كرمي به طور قابل ملاحظه اي در برابر كلرينه كردن مقاوم تر از باكتري ها مي باشد و كلر روي ارگانيسم هاي مقاوم تر از كاليفرم نظير برخي از ويروسها تخم انگل ها و كيست هاي ژيارديا لامبليا و كربپتوسپوريديوم اثري ندارد. شيوع كريپتوسپوريديازيش در سال 1993 در شهرهاي واشنگتن و ميل واكي منجر به فوت 100 نفر و بیماری شديد 400 نفر در اثر نوشيدن آب تصفيه شده گرديد.
طي 15 سال گذشته دو تك ياخته از نقطه نظر كيفيت آب مورد توجه بيشتر قرار گرفته اند كه عبارتند از: كریپتوسپوريديم پاريوم و ژيارديا لامبليا . اين دو شباهت هاي متعددي دارند و هر دو بعد از بلع، بيماريهايي بوجود مي آورند. اين دو پروتوزوئر هر دو به شكل كيست (كيسه هاي محافظ) ظاهر مي شوند و اين كيستها، آنها را در برابر دوزهاي متعارف كلر مقاوم مي سازد و اكثر اپيدمي هاي گزارش شده سالهاي اخير از كريپتوسپوريديم ناشي مي شود كه داراي فرم معروف به نام oocyst (آسيست) است. اين آسيست ها از كيست هاي ژيارديا كوچكتر هستند و اندازه اي بين 4 تا 6 ميكرون (در برابر 10 تا 16 ميكرون ژيارديا) دارند ؛ لذا طبعاً حذف آنها از آب مشكل تر است .
کلمات کلیدی : آب - تصفيه آب - آب و فاضلاب - تصفیه و ضدعفوني آب - ضدعفوني آب - ازن - اوزون - استاندارد آب - كيفيت آب - تصفيه و ضدعفوني آب با ازن ( اوزون ) - آب تصفيه - كلر - آلودگي آب - ازن (اوزون) ژنراتور - گاز ازن - ضد عفوني كننده
